Tulum
Orta Asya’dan günümüze kadar gelen Türk Milli Halk çalgısı tulum, İspir yöresinde usta çırak ilişkisi ile devam etmektedir. Düğünlerimizde, asker uğurlama törenlerinde, sünnet düğünlerinde, köyler arasındaki gençlerin davetlerinde ve özel günlerde İspir yöresine ait bar oyunlarının oynanmasında tulum çalınmaktadır.İspir’de kullanılan tulum çalgısı kalın seslidir. Genelde A-si, B- la ve C-sol seslerinden çalınır. İki oktava yakın sesi vardır. İspir tulumları aynalı yapılır. Nav başlığına boynuz takıldığı tulumlar mevcuttur. İspir tulumunun en önemli özelliği tek enstrüman oarak kullanılmasıdır. İspir barlarında tulum yanında başka müzik aleti kullanılmaz.
 

İspir yöresin de tulum çalmak bir gelenektir. Yörede eskiden beri tulum ustaları her zaman tulumun varlığını sürdürmüş. Gelecek kuşaklara da aktarmak için gayret sarfetmektedir. Yörede bu gün  ekmeğini tulum ile kazanan sanatçılar bulunmaktadır. Bu sanatçılar tulumun varlığını devam ettiren ve İspir yöresinin bar oyunlarını gelecek kuşaklara aktarma katkılarından dolayı İspir halkı tarafından takdirle karşılanmaktadır. İspir’de tulum çalan çok sayıda kişi bulunmaktadır. Bunlardan bazıları ise,  Aksu Köyünden Mustafa DEMİRTAŞ, Kahraman ŞAHİN, Başköy Köyünden Sinan MERAL, Yedigöl Köyünden Rasim ERKAN, Başpınar Köyünden İsmail BAKİ, Karen YILMAZ, Veysel YILMAZ, Ortaköy Köyünden Hamdi AYDIN, Enes BEKTAŞ, Karakale Köyünden Ahmet BİNGÖL, Sırakonaklar Köyünden Engin KUMBASAR’dır.

       
İspir Yöresindeki bazı köylerde tulum tamamen Horon tarzında oyun müziği çaldığı tespit edilmiştir. Bu köylerimiz İspir İlçe sınırları ile Karadeniz Bölgesi sınırları arasında kalan tampon bölgedir.  Ancak; İspir İlçesi ile Erzurum arasında birkaç köyde de Horon tarzında  tulum müziği çalındığı tespit edilmiştir. İspir bar oyunlarının tulum müziği ile Horon tarzındaki oyunların tulum müziği arasında farklılıklar bulunmaktadır. yöremizdeki her iki müzik arasındaki farklılıkların yöresel Halk oyunlarında bulunan özelliklerden kaynaklandığı tespit edilmiştir.  
Tulumnav
       

İspir Yöresinde tulum çalgısını çalma yönteminde ise, ABC sistemi kullanılır. Bu sistem değişikliği yore türkülerinin farklılığından kaynaklanmaktadır.  Farklılığın diğer bir yön de İspir barları çok fazla hareketli oynanmamaktadır. Barlardaki ritim ve figürler durağan, orta hareket ve hareketli barlardan meydana geldiği, müziklerindeki   vurgularda bel ve el hareketlerinin çok fazla kullanılmayışı, ayak figür ve ritimlerinin ön plana çıkması yönüyle tulum müziğinde farklılık meydana getirmiştir. Yöresel Türkülerden kaynaklanan farklılıkların da bar oyunlarına yansıması müziğin durağan olmasına katkı sağlamaktadır. Örneğin, İspir Yöresindeki karabet halk oyunu, çok fazla ritim olmayan ama figür yönüyle ve zorluk derecesine göre Ülkemiz Türk halk oyunları repertuarında bulunan bir çok oyundan fazladır. İspir barlarının oynanış tarzındaki farklılık, tulum müziğine bu tür bağıntılarla dolaylı olarak yansımıştır.

 

İspir yörsel Horon tarzındaki oyun müzikleri hareketli, fazla figürü olmayan ama ritim olarak el ve kolların ön planda olmasından kaynaklanan oyunların tulum müziğine farklılık getirdiği tespit edilmiştir. Bu tür halk oyunları tulum ile hareketli müziklerin çalınmasını gerektirdiğinden ECD tulum sisteminin devamlı kullanılmasını sağlayarak müzik farklılığını artırmıştır. Yöremizde kullanılan müzikler ve halk oyunları İspir yöresinin değerleri ve Türk Milli kültürünün ürünleri olarak gelecek kuşaklara aktarılmalıdır. Tulum çalgısının, folklorik özelliklerin, Geleneklerin, halk oyunlarının bozulmadan aynı özellikleri ile nesilden nesillere kalması için bu tür çalışmaların her zaman yapılması gerektiği, yöre insanının çocuklarına öğretmesi ve yaşatması gerektiği milli bir görevdir.

 
İsmail BAKİ
Halk Eğitim Merkezi Md.Yard
  e-posta :

ispirismail@yahoo.com.tr

  Tel : (442)4513135-(535)4654629