Melik Halil Gazi Camiî Çarşı camiinin  kıble tarafında ve Kadızade Medresesinin hizasında bulunan bir Selçuklu eseridir. Kapısının, âdi taşla yapılmış olan kemerinin üstünde bulunan mermerdeki kitabe zamanla eriyerek yok olmuştur. Tuğladan yapılmış kubbesinin üstü yıkılmış ve harap bir vaziyetteyken Hacı Hulisi Efeoğlu şahsi gayret ve uğraşmaları neticesi tamir ettirmiş ve ibadete tekrar açtırmıştır.Bugün Melik Halil Gazi Camisi içler acısı bir durumdadır.İbadete kapalı olduğu gibi yıkılmış harap ve pislik içinde bulunmaktadır.Bu camiin yüzölçümü içten içe (4,80 X 4,80) olup küçük bir mihrabı vardır. Duvar yüksekliği dört metredir. Mescidin üzeri kaimce ağaçlarla kırlangıç tarzında örtülmüştür. Küçük ve basık bir kubbe durumundadır.

Mescidin etrafı evlerle çevrelenmiş ve hatta mescidin yolu dahi kapatılmıştır. Bu tarihi eserin tescili ve muhafazası için Kültür Bakanlığına gerekli müracaat yapılmışsa da henüz bir netice alınamamıştır.Hacı Hulusi Efeoğlu'nun elinde olan Sultan Reşat'a ait fermanın bu günkü harflerle tam metni bilgi bakımından aşağıya alınmıştır.

Bu mescit tahminen H. 814 yıllarında Zaviye olarak DERVİŞ MELİK HALİL tarafından yaptırıldığını, H. 937 tarihli Osmanlı İmparatorluğu Evkaf Tahrir Defterinden (Tapu 199) tespit edilmiştir.

Derviş Melik Halil'in türbesi, bu gün Melitci diye isimlendirilen mezarlığın ortasındadır ve türbenin temelleri halen mevcuttur. Bu türbenin kubbe tuğlalarını Rus'lar sökerek fırın yapımında kullanmışlardır. Kesme taş olan alt kısmını da 1920'lerde İspir Kaymakamlığına tayin edilen Divriğ'li Rüştü söktürmüş, Kaymakam Konağı yapımında  kullandırmıştır.Yapılan Kaymakam Konağı akabinde yıkılmıştır;(Halk bu olayı Derviş'in bedduası tuttu "diye yorumlamaktadır.